झोलुंगे पुलदेखि वाल्मीकि आश्रमसम्म पैदल (गोरेटो) बाटो पहिले नै रहेकोमा त्यसलाई फायर लाइनका रुपमा फराकिलो बनाई अटो र टेम्पो चल्ने बनाउन उनीहरु श्रमदानमा जुटेका हुन् ।महर्षि बाल्मीकिद्वारा रचित रामायणमा उल्लेख भएअनुसार अयोध्याबाट भगवान् श्रीरामले अश्वमेघ यज्ञका बेला छाडेको घोडालाई बाल्यकालमै लव र कुशले नियन्त्रणमा लिएर यही ठाउँमा राखेका थिए । अयोध्या फर्किन सीतालाई आग्रह गर्न त्यहाँ आइपुगेका रामलाई सीताले छोराहरू लव र कुशलाई सुम्पेर आफू धर्तीमा प्रवेश गरेको स्थान पनि यसैलाई मानिन्छ । अथाह प्राचीन सम्पदा र भग्नावशेष रहेको उक्त बाल्मीकि आश्रम लामो समयदेखि ओझेलमा पर्दै आएको छ ।

झोलुंगे पुलदेखि बाल्मीकि आश्रमसम्मको २९०० मिटर बाटोमा २ वटा डाँडामा माटो काट्नुपर्ने र २ वटा खोल्सामा कल्भर्ट बनाउनुपर्ने अवस्था रहेकोमा आर्थिक सहयोग उठाएर तथा ज्यालादारी मजदुर समेत लगाएर काम गरिरहेको विनय त्रिवेणी-६ का वडाध्यक्ष नुरेन शाहले बताउनुभयो ।नवलपरासीको त्रिवेणीबाट नजिकै पर्छ बाल्मीकि आश्रम । नारायणी (गण्डक) नदीपारि करिब साढे २ किमिको दूरीमा रहेको आश्रम चितवनको माडी नगरपालिका–१ मा रहे पनि बाटोको असहजताले बिरानो बनेको हो । नेपाल हुँदै त्यहाँ पुग्नका लागि नारायणी नदीमा डुंगा चढेपछि गोरेटो बाटोबाट जानु पर्छ । नारायणी नदीमा नियमित डुंगा चल्दैन । गण्डक व्यारेज (बाँध) पारिपट्टि भारतको बिहारस्थित पश्चिम चम्पारण जिल्लाको बाल्मीकि नगर हुँदै पनि त्यहाँ जान सकिन्छ ।

नेपालबाटै बाल्मीकि आश्रमसम्म सहज रूपमा आउजाउ गर्नका लागि केही वर्षअघि त्रिवेणीस्थित नारायणी नदीमा झोलुंगे पुल बनाइयो । तर निकुञ्जले प्रयोग गर्न अनुमति नदिएपछि सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । लाखौं रुपैयाँ खर्चेर तयार पारिएको त्यो पुल सञ्चालनमा नआएपछि टिकटक र तस्बिर खिच्नका लागि मात्रै अहिले यो प्रयोगमा आउने गरेको छ ।

 

झोलुङ्गे पुल निर्माण सकिएको २ वर्ष हुनलाग्दा समेत भारतीय असहयोगका कारण आश्रम पुग्ने नेपाली बाटो निर्माण हुन सकेको थिएन । जे.सि.बी.मार्फत बाटो निर्माण गर्नुपर्ने भौगोलिक परिवेश रहेको सो स्थानमा जे.सि.बी. लैजान भारतीय पक्षले बाटो दिएको थिएन ।

माडी नगरपालिका-१ मा रहेको वाल्मीकि आश्रम माडी वा चितवनको सडक सञ्जालसँग (हालसम्म) जोडिएको छैन । आश्रम पुग्न हिउँदमा डुङ्गा चढेर जाने तथा बर्षायाममा भारतको बाटो प्रयोग गरेर आश्रम पुग्ने नेपाली तीर्थयात्रीलाई भारतीय सीमा सुरक्षा बलले निकै कडाइ गर्ने गरेको वडाध्यक्ष शाहले बताउनुभयो ।

माडीसंगै समग्र चितवन र देशकै महत्वपूर्ण धार्मिक पर्यटनस्थल रहेको बाल्मीकि आश्रम बर्षौंदेखि बाटोकै कारण ओझेलमा रहिआएको छ । सो स्थानमा पुग्न राज्यले बजेट छुट्याई सडकमार्ग निर्माण गर्न ठेक्का सम्झौता गरेपनि भारत (बिहार) सरकारले भारतीय बाटो नदिँदा जे.सि.बी. (एक्सकाभेटर) पुग्न नसकी करीब ३० लाख रुपैंया बजेट फ्रिज भएको अवस्था छ ।नेपालबाट बाल्मीकि आश्रमसम्म पुग्न नारायणी नदीमा करीब २ बर्षअघि झोलुंगे पुल निर्माण भएको छ । तर सो पुल तरेर वारीपट्टी (माडीतर्फ) सवारी साधन चल्ने बाटो नरहेकाले पर्यटक र यात्रुहरु बाटोमा करीब १ घण्टा पैदल यात्रा गरेर बाल्मीकि आश्रम पुग्नु परिरहेको छ ।

सवारी साधन लिएर सो धार्मिकस्थल पुग्न भारतको बाटो प्रयोग गर्नुपर्छ, र त्यसरी पुग्न चाहने नेपाली तीर्थयात्रीलाई भारतीय सीमा सुरक्षा बलले निकै कडाइ गर्ने गरेको छ । यस्तोमा झोलुंगे पुलदेखि वाल्मीकि आश्रमसम्म पैदल (गोरेटो) बाटो पहिले नै रहेकोमा त्यसलाई फायर लाइनका रुपमा फराकिलो बनाई अटो र टेम्पो चल्ने बनाउन नवलपुरस्थित विनय त्रिवेणी गाउँपालिकाबासीले श्रमदान गरेका छन् ।सो बाटो निर्माण सकिएसंगै अटो र टेम्पोमार्फत बाल्मीकि आश्रम पुग्न सकिने र यसबाट धार्मिक पर्यटनको राम्रो विकास हुने विश्वास गर्न सकिन्छ ।हाँको संरक्षण र विकासका लागि तत्कालीन राजा महेन्द्रले १२ बिघा जमिन छुट्याएको भए पनि स्वामित्व भने निकुञ्ज मातहत रहेको छ । निकुञ्जको अनुमति बिना यहाँ कुनै पनि संरचना निर्माण गर्न पाइँदैन । आश्रममा पूजाआजा भने निकुञ्ज स्थापना हुनुभन्दा धेरै पहिल्यैदेखि अर्थात् सनातन कालदेखि चल्दै आएको छ । बाल्मीकि आश्रमका बारेमा धेरै नेपाली अनभिज्ञ छन् । बरु, भारतीय तीर्थयात्रीको आगमन भने बाक्लो छ ।