विश्वको सबैभन्दा धेरै चामल ढुवानी गर्ने भारतले घरेलु आपूर्ति सुरक्षित गर्न केही निर्यातमा कर लगाएको छ । यो कदमले विश्वव्यापी खाद्य बजारमा थप हड्ताल र भोकमरीको अवस्था निम्तिन सक्ने विश्लेषण हुन थालेको छ । त्यसको सोझो असर भने नेपालमा पर्ने देखिएको छ ।
नेपालमा भारतीय बजारमा करिब ४० अर्ब रुपैयाँ बराबरको चामल आयात हुने गरेको छ । भारतले चामल निर्यातमा कर लगाएपछि भारतीय चामलको मूल्य बढ्नेछ । भारतीय निर्णयले नेपालमा चामलको मूल्य बढ्नुका साथै अभाव सिर्जना हुने चिन्ता पनि व्यक्त हुन थालेको छ । भारतीय अर्थ मन्त्रालयका अनुसार ब्राउन चामलमा २० प्रतिशत निर्यात शुल्क लाग्नेछ । सेमी मिल्ड र होली मिल्ड चामल, परबोइल्ड र बासमती जात बाहेकमा समान शुल्क हुनेछ ।
विश्वव्यापी चामल व्यापारको ४० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको भारतको यो निर्णयले भोकमरी र बढ्दो खाद्य संकट तथा बढ्दो मुद्रास्फीतिसँग संघर्ष गरिरहेका देशहरूमा थप दबाब दिनेछ । एसियाले मात्रै विश्वको ९० प्रतिशत धान उत्पादन र खपत गर्छ । भारतले चामलको निर्यात शुल्क बढाउनुभन्दा अघि गहुँ र चिनीमा निर्यात प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।
भारतको खाद्य संरक्षणवादको बाटोले विश्वभरी चिन्ता थप्न थालेको पनि टिप्पणी भइरहेको छ । चामल निर्यातकर्ता संघका अध्यक्ष बीबीकृष्ण रावका अनुसार भारतको गैरबासमती चामलको ढुवानीको लगभग ६० प्रतिशत निर्यात करलाई आकर्षित गर्ने विविधताले हो । उनका अनुसार भारतको प्रतिबन्धले अन्य प्रमुख उत्पादकहरू थइल्याण्ड, भियतनाम र पाकिस्तानका आपूर्तिकर्ताहरूलाई फाइदा पुर्याउनेछ ।
रावले भारत सरकारको यो कदमले चामलको विश्वव्यापी मूल्य बढाउने बताए । भारतीय निर्यातकर्ताहरूले सरकारले निर्यातका लागि सम्झौता भइसकेका तर हालसम्म ढुवानी नगरिएका करिब २० लाख टन चामलमा कर माफ गर्न माग गर्ने रावले बताए । भातरको केही क्षेत्रमा वर्षा नहुँदा यस सिजनमा रोपाइँ ५ दशमलव ६ प्रतिशतले घटेपछि धान निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाइएको हो । उत्तर प्रदेश, झारखण्ड र बिहारका प्रमुख विकासशील राज्यहरूमा मनसुन वर्षा औसत भन्दा २५ प्रतिशतभन्दा कम भएको छ । समग्रमा यस अवधिमा देशमा सामान्यभन्दा ५ प्रतिशत बढी वर्षा भएको छ ।
